Teknik Bilgi:
REGÜLATÖR
Görevi :
1- Yüksek basınçta gelen LPG’nin atmosferik basınca dönüşmesini
sağlar.
2- Sıvı halindeki LPG’yi, motor suyunun sıcaklığından faydalanarak
gaz haline dönüştürmek.
3- Motorun ihtiyacına göre gaz akışını sağlamak.
4- Motorun devrine göre gaz ayarı yapmak.
Özellikleri :
- Gövde ve kapak tamamen composit alüminyum malzemeden yapılmıştır.
- Su ısıtma odası, gaz odasından su/gaz muhafaza koşulu sağlanarak
ayrılmıştır.
- Diyafram, contalar, yaylar, ECE-R 67 .01 standartlarına göre LPG
kullanımına uygun materyalden yapılmıştır.
- Test basıncı 67.5 bardır.
- 1. Kademe çıkışında gaz akımının tamamen kapatılması bir
elektrovalf ile yapılır.
- Rölanti hattı ve ayarı ayrıdır.
Regülatörün elektronik ve vakumlu olarak iki tipi vardır.
Elektronik tipinde regülatörden karbüratöre giden hat kontak ile
birlikte çalışır. Gaz hattı açık olsa bile elektrovalf ile gazın
motora akışı kesilir.
Pnömatik tiplerde yani vakumlu regülatörlerde alt basınçtan
yararlanılır. Sadece motor çalıştığında(manifoltta vakum
oluştuğunda) regülatör devreye girer.
Montajı :
Karbüratöre en yakın noktaya ve araca dikey olarak monte
edilmelidir.LPG tankından bakır boru aracılığı ile gaz valfine gelen
LPG, valften geçtikten sonra PVC kaplı bakır boru aracılığı ile
başına havşa açılarak veya yüzük geçirilerek regülatörün girişine
bir rekor ile monte edilir.
Regülatörde buharlaşan gazın mikser aralıcığı ile motora
gönderilmesi için üstü metal kaplı örgülü hortum kullanılmaktadır.
Regülatörün sıcak motor suyunu alan giriş ve çıkışına basınca
dayanıklı su hortumları kelepçeler vasıtası ile monte edilir. Bu
sıcak su sayesinde likit olan LPG, regülatör içinde bulunan bir
elektromanyetik valf aracılığı ile motora gaz olarak gönderilir.
Valf 12 Voltluk elektrik ile çalışır. Bir kablo aracılığı ile seçici
anahtardan komut alır. Regülatörün yağ, cüruf ve yabancı
partikülleri tutan haznesi mevcuttur. Gaz valfinden likit halde
gelen LPG, regülatörde gaz haline dönüşürken, özgül ağırlık farkı
nedeniyle gaz haline dönüşemeyen yağ ve partiküller cüruf haznesinde
toplanır. Bu haznede birikenler 15.000-20.000 Km.de bir tahliye
tıpasından boşaltılmalıdır.
Diyafram LPG kalitesine göre 50.000-100.000 km’de değiştirilmelidir.
MULTIVALF
Görevi:
- LPG tankı üzerine bağlanmaktadır,
- Tanka gaz dolum işlevi yapar,
- Dolum limitini ayarlar,
- Tankdaki yakıt seviyesini gösterir,
- LPG’ yi motora gönderir,
- 27 bar basınçta açan basınç emniyet valfi ile tankın içerisindeki
aşırı basıncı tahliye eder,
- Herhangi bir nedenden dolayı, motora giden borular delinirse aşırı
akış valfi gaz çıkışını keserek emniyeti sağlar,
Doldurma: Yakıt alma sırasında, yakıt pompasından gelen LPG
multivalften geçer. multivalfler, uzun bir dolum süresini önlemek
için, LPG’nin geçişine fazla direnç göstermeyecek şekilde dizayn
edilmiştir.
Dolum Limiti: Mevcut standartlar ve güvenlik nedenleriyle depo
maksimum miktar deponun toplam kapasitesinin %80′idir. Kalan % 20
lik bölüm LPG buharıyla doldurulur, böylece sıcaklıktaki bir artışla
beraber içindeki sıvının bütün hacmi doldurulmadan genleşebilmesine
imkan sağlanır. Depoda gaz halindeki LPG için küçükte olsa bir boş
hacim bırakılmıştır basıncın tehlikeli seviyelere yükselmesi
olasılığı yoktur. Dolma işlemini doğru noktada kesebilmek için,
multivalf, bu şamandıraya bağlı olan ve maksimum seviyeye
ulaşıldığında LPG akışını kesen bir cihazla donatılmıştır.
Seviye Ölçer: İki mıknatıs sayesinde depodaki LPG seviyesini ölçmek
mümkündür; bunlardan biri tankın içinde olup, şamandıraya bağlı
cihazlarla birleşiktir; ikncisi ise deponun dışında olup göstergeye
bağlıdır. Kadran dörde ayrılmıştır ve bir bölmede rezerv için
mevcuttur. Deponun konumu yüzünden okumanın zor olacağı ya da
müşterinin arzu ettiği durumlarda multivalf uygun elektronik
dönüştürücülere bağlanabilir. Bu dönüştürücüler, gerekli elektronik
devrelere bağlanır ve yakıt seviyesini sürücüye uyarı ışıkları veya
başka analog ve dijital sistemler aracılığıyla gösterirler.
LPG Emme İşlemi: Deponun dibine doğru dönük bir emme borusu
sayesinde multivalf sıvı LPG çekilmesini sağlar. Her durumda
multivalf motorun ihtiyaç duyacağı maksimum sıvı değerlerinin
girişine, aşırı yük kaybına neden olmadan, olanak sağlayacak geçiş
bölümlerine sahiptir.
Kesme: Multivalfin üzerinde emme ve doldurma borularını bloke etmeye
yarayan iki vana vardır. Bunlar genel olarak açık konumdadır; ancak
bakım işlemi sırasında ya da kaza vb. durumda kapatılabilir.
Multivalfe erişim güç olduğundan, emme borusunu kolayca kapatabilmek
için multıvalf üzerine elektrovalf monte edilmiştir.
Aşırı akış: Multivalfin içinde ve LPG emme borusu üzerine
yerleştirilen “aşırı akış valfi” 1 bar basınç farkında akışı
durdurur.
Montajı :
Multivalf tank üzerine monte edilir. Gazın seviyesini gösterebilmek
için bir şamandırası, birde gazın emilmesi için gaz emme borusu
bulunmaktadır.
Multivalf montajında en önemli husus, yatay konuma paralel
olmasıdır.
MULTİVALF MUHAFAZA KAPAĞI VE HAVALANDIRMA
BORUSU
Görevi oluşabilecek gaz kaçaklarının havalandırma boruları sayesinde
araç içerisinden tahliye edilmesini sağlar. Multivalf kapağı
sızdırmaz şeffaf plastikten imal edilmiştir. Tabanında mufun üzerine
oturması için bir delik mevcuttur. Buraya sızdırmazlık için o-ring
konmaktadır. Muhafaza kutusundan iki adet çıkış olup, bu çıkışlar
vent borularıyla araç dışına irtibatlanmıştır. Bir kaçak durumunda
araç bagajının havalandırması sağlanmaktadır.
DIŞARIDAN DOLDURMA NOKTASI
Dünya standartlarında imal edilmiş çok çeşitli dolum ağızları
vardır.Türkiye’de ve dünyada en yaygın olarak kullanılan tipe uygun
olarak üretilmiştir. Özel pirinç alaşımından yapılmaktadır. Gaz
dolum borusunun içinde kalan gazın ,0.5 bar basınca kadar sızmaması
için bir bilye ve o-ring ile donatılmıştır. Tampona monte
edilmelidir.
BENZİN VALFİ
Benzin otomatiği ve karbüratör arasına konan, benzin akışını
sağlayan veya kesen bir parçadır. Elektrovalf ile donatılmıştır.
Benzin valfine gelen elektrik devrelerinden biri (+), diğer şase
(nötr) olarak bağlanır.
Montajı :
Bu valf benzin pompası ile karbüratör arasına yerleştirilir. Bu
valfin yalnızca karbüratörlü araçlarda kullanıldığı unutulmamalıdır.
Bu valfin üzerinde manuel bir kol vardır. Bu kol, elektrik
sisteminde herhangi bir arıza durumunda çevrildiğinde, sistemi devre
dışı bırakarak, otomatikten karbüratöre benzin akışını serbest
bırakır. Buda herhangi bir sistem arızasında aracın yolda kalmasını
önlemiş olur.
Şoför mahallindeki yakıt seçici anahtar benzin pozisyonunda ve motor
çalışıyor iken bu valf açık olup diğer konumda kapalıdır.
LPG VALFİ
Bakır bir boru ile birbiri ile irtibatlandırılmış LPG tankı ve
buharlaştırıcı arasında bulunan elektromanyetik kumandalı bir
valftir.
Motor çalışmadığı veya benzin ile çalıştığında LPG akışını
kesmektedir.
Seçici anahtardan motorun LPG ile çalışması istendiğinde benzin
valfini kapat komutundan sonra regülatöre (buharlaştırıcıya) LPG
gönderen elektronik bir alettir.
LPG içinde olabilecek her türlü partikülleri tutmak için özel bir
filtresi bulunur.
Valfin gövdesi basınca dayanıklı pirinç, filtresi selüloz malzeme ve
özel kauçuktan imal edilmiştir.
Gazvalfi regülatöre en yakın noktadan aracın gövdesine monte edilir.
Aracın motor bölümüne dik bir pozisyonda monte edilmelidir.
Filtre ömrü maksimum 50.000 km’ dir.
Seçici anahtardan gelen elektrik kablosu LPG valfinin artı ucuna,
LPG valfinde bulunan (-) uç da şase (nötr)’ ye bağlanır.
CNG REGÜLATÖR
Görevi:
1-Yüksek basınçta gelen CNG’nin 3 kademede atmosferik basınca
dönüşmesini sağlar.
2-Motorun ihtiyacına göre gaz akışını sağlamak.
3-Motorun devrine göre gaz ayarı yapmak.
Özellikleri:
- Gövde ve kapak tamamen ETIAL 150 alüminyum malzemeden yapılmıştır.
- Su ısıtma odası gaz odalarından, su/gaz muhafaza koşulu sağlanarak
ayrılmıştır.
- Diyafram, contalar ve yaylar, CNG kullanımına uygun metaryelden
yapılmıştır.
- Test basıncı 300 bardır.
- 2. Kademe çıkışında gaz akışının tamamen kapatılması bir
elektrovalf ile yapılır.
Montajı :
Karbüratöre en yakın noktaya ve araca dikey olarak monte
edilmelidir.
Regülatörün sıcak motor suyunu alan giriş ve çıkışına basınca
dayanıklı su hortumları kelepçeler vasıtası ile monte edilir. Valf
12 Voltluk elektrik ile çalışır. Bir kablo aracılığı ile seçici
anahtardan komut alır. Regülatörün yağ, cüruf ve yabancı
partikülleri tutan haznesi mevcuttur. CNG içindeki yağ ve
partiküller cüruf haznesinde toplanır. Bu haznede birikenler
15.000-20.000 Km.de bir tahliye tıpasından boşaltılmalıdır.
Karbüratöre en yakın noktaya ve araca dikey olarak monte
edilmelidir.
Regülatörün sıcak motor suyunu alan giriş ve çıkışına basınca
dayanıklı su hortumları kelepçeler vasıtası ile monte edilir. Valf
12 Voltluk elektrik ile çalışır. Bir kablo aracılığı ile seçici
anahtardan komut alır. Regülatörün yağ, cüruf ve yabancı
partikülleri tutan haznesi mevcuttur. CNG içindeki yağ ve
partiküller cüruf haznesinde toplanır. Bu haznede birikenler
15.000-20.000 Km.de bir tahliye tıpasından boşaltılmalıdır.
Diyafram CNG kalitesine göre 50.000-100.000 km’de değiştirilmelidir.
TANK VANASI
1- CNG tankına monte edilir.
2- Tanka gaz dolumunu sağlar.
3- Herhangi bir nedenden dolayı, motora giden borular delinirse gaz
çıkışını keserek emniyeti sağlar.
4- Tank içerisinde oluşan aşırı basınç birikmesini önlemek için
basınç tahliye valfi ile donatılmıştır.
Sıralı Enjeksiyon Sistemleri ( Yeni Nesil )
Sıralı enjeksiyon sistem, enjeksiyonlu araçlarda LPG kullanımı için
geliştirilmiş olan en son sistemdir. Sıralı sistemin diğer LPG
dönüşüm sistemlerine göre farkı, benzinli araçlarda bulunan ECU (
elektronik Kontrol Ünitesi ) benzeri bir ECU beyin tarafından
kontrol edilmesidir. ECU beyin her bir enjektörün her bir silindire
gönderilecek olan gaz miktarını ve zamanını hesaplayarak gazın
silindirlere püskürtülmesini sağlar.
Ayrıca bu sistemde eski tip sistemlerde kullanılan ve motorun hava
girişine engel olan mikser kullanılmaz.
Sıralı enjeksiyon sisteminin avantajları
1- ECU beyin tarafından kumanda edilen enjektör kütüğü silindir
çalıştıkça gaz püskürttüğü için yakıt tasarrufu % 65’e kadar
çıkabilmektedir.
2- Sisteme ihtiyaca göre aynı miktarda yakıt gönderildiği için
aracın çekişinde, rölantisinde hiç bir düşme yaşanmamaktadır.
3- Emme manifoltunda patlatma meydana gelmez.
4- Benzinle çalışırken mikserin neden olduğu performans kaybı
yaşanmamaktadır.
5- Gaz enjektörleri her silindir için emme sübaplarının yakınına
monte edildiğinden ve püskürtme emme valfinin açık olduğu bir sırada
hassasiyetle gerçekleştirildiğinden enjeksiyon sistemlerinde görülen
Patlatma “back fire” riski hiçbir zaman oluşmamaktadır.
SIRALI BEYİN / REGÜLATÖR
Beyin / Buharlaştırıcı tanktan gelen sıvı LPG'yi buharlaştırmak için
gerekli ısıyı temin eder ve manifoltun ( kelebek valfi) içindeki
basınca göre LPG'nin gaz halindeki basıncını ayarlar.
Bu sistem lpg ve benzin sistemleri için ısı sensörleri ve gaz
basıncını ayarlayan vanalardan meydana gelmektedir.
ENJEKTÖR KÜTÜĞÜ/DAĞITICISI
Bu aygıt elektronık kontrol birimleri tarafından,her bir silindire
kararlaştırılan miktarda Lpg’yi gaz halinde püskürtür. Yakıt
ihtiyacı ardışık olarak kontrol brimleri tarafından evrelendirilerek
yapılır.
FİLTRE
Bu cihaz enjeksiyon kütüğünün üst hizasına monte edilir ve enjektör
kütüğünü LPG’nin içindeki pisliklerden korur.
GAZ VALFİ
Motor durduğunda ya da motor benzinle çalıştığında, bu elektro
manyetik cihaz gaz akışını keser.
ELEKTRONIK KONTROL BİRİMİ / ECU BEYİN
Bu küçük yönetici-kontrol sistemi sensörden gelen sinyalleri dikkate
alarak, yanma esnasında silindirdeki maxsimum gaz miktarını
hesaplar.
Bu cihaz Manifoltun tam basınç sinyallerini okuyabilmek için
elektronik kablolarla bağlanır.
EMİLATÖR
Bu kontrol ünitesi motor gaz modunda çalışırken petrol akışını keser
ve motorun bu ikiliğini kontrol ederek, motorun çalıştığı moda göre
kontrol birimlerine sinyaller göndererek diğer kontrol birimlerini
bilgilendirir.
GAZ BASINÇ SENSÖRÜ
Enjektör kütüğünün yanında gaz basıncını ölçer ve bu bilgiyi
kullanarak gaz yoğunluğunu ölçerek enjektörlerin açılma zamanını
ayarlar.
HARNESS
Motorun işleyiş şartlarına karar vermesi için, lpg sensörlerini
gerekli benzin sensörlerine bağlayan elektronik tesisat kablolarını
kapsar. Elektronik kontrol ünitesini emilatöre bağlar.
ALMAN SIRALI KABLOSU
Bu elektrik tesisatı ecu fast control birimlerini petrol akışını
kesmek için her bir enjektöre bağlar ve gaz sağlayıcıya enjektör
sinyallerini iletir.
Bosh ve Japon markaları mevcuttur.
DÜĞME
Bu elektronıc alet sürücüye benzinden gaza yada gazdan benzine geçiş
yapma imkanı verir.Ayrıca tank içindeki gaz seviyesi ve çalışma
durumu hakkında bilgi verir.
BUZZER
Bu alet otomatik olarak EMU FAST kontrol birimi tarafından yönetilir
ve bu alet benzinden gaza geçildiğinde, tanktaki gaz miktarı az
kaldığı durumda otomatik olarak tekrar benzine geçmesine izin verir.
DİZEL ARAÇLARDA LPG DÖNÜŞÜMÜ
Bazı elektriksel farklar olmasına rağmen Dizel araçların LPG
dönüşümü benzinli araçların LPG dönüşümüne benzer. Dizel dönüşümünde
Benzin valfi veya Emilatör kullanılmaz.(+) Kırmızı kablo kerterdeki
yağ basınç sensörüne bağlıdır. Bu sensörün asıl amacı motor
çalışmıyorken gaz sistemini kesmektir. Bu güvenlik amaçlı olup tüm
dizel motorlarda bulunur. Basit anahtar yolu ile gelen 12 Volt,LPG
Valfi üzerindeki elektrovalfi açar ve LPG gazının regülatöre
ulaşmasını sağlar. Regülatör üzerindeki elektrovalf araç LPG ile
çalışmadığı her durumda kapalıdır. Pedal altı anahtarını kullanarak
elektrovalf pozisyon alır ve regülatördeki gaz miksere ulaşır.
Burada hava ile karışarak silindire ulaşır. Silindir içerisinde gaz
ve hava karışımı enjekte edilmiş dizel yakıtı ile karışır.
Dizel’e gereken bu karışımlar az olduğundan,yakıt tasarrufu
sağlanır. Bu hem ekonomi sağlar,hemde atmosfere daha az miktarda
kirli hava bırakır. Dizel motorlarda buji olmadığından dizel
yakıtına daima ihtiyaç duyulacağı unutulmamalıdır.
Gaz ayarı yapmak için ,gaz pedalına yavaşça dokunularak (%20
oranında) ve LPG devreye sokulur,gaz ayar vanasını motor devir
sayısı maksimuma ulaşıncaya kadar açılır.
